Paul Van Leeuwenkamp Uitgeverij De Graal
Het labyrint van Gust van Brussel, een dooltocht naar een mooiere wereld
 
Inleiding


Begin 1998 verscheen in het Vlaamse SF-tijdschrift Cerberus mijn artikel "De geaborteerde levens van Gust van Brussel", dat zich richtte op zijn sciencefictionboeken, maar ze wel nadrukkelijk in het kader van zijn leven en andere werk plaatste. Lang daarvoor hadden zijn boeken al mijn aandacht getrokken. Aanvankelijk met Verlaten landschap in 1983, dat ik enthousiast signaleerde in het tijdschrift Fantastische Vertellingen. In de jaren daarna bleef zijn werk op mijn pad komen en mijn interesse vasthouden. Soms via de boekhandel, soms via de bibliotheek, soms als tweedehands boek. Na het lezen maakte ik aantekeningen, soms kort en gehaast, andere keren meer uitgebreid, en langzaam maar zeker groeiden die aantekeningen tot een artikel. Een artikel met gaten, want het werk van Van Brussel was in Nederland niet altijd even makkelijk te bemachtigen. Ik wist niet eens of hij nog leefde en nog schreef, en het artikel besloot dan ook met een uitdaging aan "vooral de Vlaamse lezer", dat "artikel aan te vullen en te corrigeren met een sprankelend vervolg". Die uitdaging werd aangenomen. Door een Vlaming. En wel door Gust van Brussel zelf. Via de redactie wisselden we adressen uit en er ontstond een correspondentie waarin lange brieven zich afwisselden met stiltes, kattebelletjes met toegestuurde gedichtenbundels. Want al was Van Brussel gepensioneerd, hij was nog altijd heel actief met al de dingen die ik uit zijn boeken had leren kennen - zijn gezin natuurlijk, de ontwikkelingen in de maatschappij en uiteraard met schrijven.
De correspondentie vulde de gaten in mijn kennis van zijn oeuvre overvloeiend en dat vormde een ideaal uitgangspunt voor een nieuwe, meer volledige versie van het artikel. Een voornemen dat steeds weer op de lange baan werd geschoven. Pas het initiatief om ter ere van Gusts tachtigste verjaardag een boek over zijn werk samen te stellen, zorgde er voor dat dat voornemen daadwerkelijk werd uitgevoerd, zij het dat het zich beperkt tot zijn romans. Anderen zullen zijn poëzie en verspreide publicaties voor hun rekening nemen.
Dat de beperkende invalshoek van de sciencefiction, destijds voortvloeiend uit de gekozen doelgroep, moest worden verlaten, paste mij wel. Als lezer, schrijver en recensent heb ik mij altijd op de grenzen tussen de realistische literatuur en het fantastische bewogen, en wanneer het werk van Gust van Brussel ergens geplaatst kan worden, dan is wel op die grenzen.
De vriendschap die gedurende onze correspondentie groeide bleek wél een probleem. Niet omdat die een kritische opstelling in de weg zou staan - in dat opzicht is Gust van Brussel nauwelijks te overtreffen, zoals uit de hierna volgende beschouwing blijkt - maar wel door het gevólg van die vriendschap, namelijk het verlangen om het beter dan goed te doen. Dat is mij echter niet gegeven. Toch geeft de volgende beschouwing een vrij compleet overzicht van een veelzijdig en complex romanoeuvre, waarbij vele critici aan het woord komen om de nuancering aan te brengen die dat oeuvre verdiend. Ik hoop dat het velen er toe zal brengen deze romans of alweer te gaan lezen. En wat de subjectieve ervaring daarbij ook zal zijn, een verrassend avontuur is gegarandeerd.



deel 2...


© Uitgeverij De Graal 2008